สรุปสั้น

ระบบทำความเย็นในซูเปอร์มาร์เก็ตยุคใหม่ คือ ตู้เย็นและตู้แช่แข็งที่สั่งงานผ่านตัวควบคุมซึ่งเชื่อมต่อเครือข่าย เพื่อให้ผู้ให้บริการดูแลจากระยะไกลได้ เมื่อเดือนตุลาคม 2569 ตัวควบคุมลักษณะนี้ในซูเปอร์มาร์เก็ตฝรั่งเศสถูกแฮ็กจนอาหารเสียมาแล้ว (ดูข่าว 2026/10/103 ) ล่าสุดเหตุคล้ายกันเกิดในสวีเดนช่วงข้ามคืนถึงวันที่ 2 พฤศจิกายน 2569 ซูเปอร์มาร์เก็ต ICA หลายสาขาและ Coop อีก 6 สาขาพบว่าตู้แช่แข็งร้อนขึ้นถึง 50–55°C พนักงานต้องทิ้งสินค้าที่เสียทั้งหมดและกู้ระบบทำความเย็นกลับมา สาขาที่โดนกระจายตั้งแต่แคว้น Skåne เกาะ Öland แคว้น Värmland ไปจนถึงกรุงสตอกโฮล์ม

ในตอนนี้ยังไม่มีการเปิดเผยว่าตัวควบคุมเป็นยี่ห้ออะไร ผู้โจมตีเข้าทางไหน หรือใครอยู่เบื้องหลัง และยังไม่มีหลักฐานว่าเป็นกลุ่มเดียวกับเหตุในฝรั่งเศส แต่บทเรียนจากฝรั่งเศสชี้ว่าตัวควบคุมที่เปิดหน้าจัดการสู่อินเทอร์เน็ตเป็นทางเข้าที่ตรงที่สุด เหตุนี้สำคัญเพราะความเสียหายเกิดในโลกจริงทันที ทั้งสินค้าเสียและร้านต้องปิด ผู้ประกอบการค้าปลีกที่ใช้ระบบทำความเย็นแบบเชื่อมต่อจึงควรถอดหน้าจัดการออกจากอินเทอร์เน็ตและตรวจค่าตั้งของตัวควบคุมโดยเร็ว

รายละเอียดข่าว

เว็บไซต์ Cyber Security News รายงานเมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน 2569 โดยอ้างสถานีโทรทัศน์ SVT ของสวีเดนว่า นาย Mats Olsson ผู้จัดการร้าน ICA Nära ในเมือง Böda บนเกาะ Öland มาถึงร้านแล้วพบน้ำนองพื้น ตู้แช่แข็งแสดงอุณหภูมิ 55°C ตู้เย็นและตู้แช่แข็งหยุดทำงานและสินค้าเสียทั้งหมด สาขา ICA ที่ได้รับผลกระทบยังมีที่เมือง Sjöbo, Tomelilla, Brösarp และ Sankt Olof ในแคว้น Skåne โดยสาขา Sjöbo ต้องปิดชั่วคราวหลังอุณหภูมิขึ้นไปราว 50°C ส่วนที่ Sankt Olof นาย Dennis Vidal ผู้จัดการร้านเล่าว่าพนักงานกำลังเคลียร์ตู้แช่แข็งขณะที่ความเย็นเริ่มกลับมา แต่สินค้าเสียไปแล้ว ที่ร้าน ICA Baronen ในสตอกโฮล์ม พนักงานพบอุณหภูมิไต่จาก 38°C ขึ้นไปราว 50°C นอกจากนี้ Coop 6 สาขาในแคว้น Gästrikland และ Hälsingland ก็ได้รับผลกระทบ แต่จำนวนร้านทั้งหมดในสวีเดนยังไม่ชัดเจน

ด้านนาย Gustaf Nilsson เจ้าหน้าที่ประชาสัมพันธ์ของ ICA ระบุว่าบริษัทกำลังสอบสวนและช่วยเหลือสาขาที่ได้รับผลกระทบ และชี้ว่าสาขาที่โดนมีการเชื่อมต่ออยู่นอกเครือข่ายกลางของบริษัท ข้อมูลนี้ไม่ได้บอกว่าผู้โจมตีเข้ามาทางไหน แต่หมายความว่ายังไม่ควรเรียกเหตุนี้ว่าระบบกลางของ ICA ถูกเจาะ ข้อจำกัดของหลักฐาน คือ รายงานจากสวีเดนยังไม่ระบุยี่ห้อตัวควบคุม จุดเข้า ช่องโหว่ที่ใช้ หรือผู้โจมตี และยังไม่มีหลักฐานยืนยันว่าเป็นกลุ่มเดียวกับเหตุในฝรั่งเศส การระบุช่องโหว่ใดช่องโหว่หนึ่งในตอนนี้จึงยังเร็วเกินไป

วิธีการโจมตี

ช่องทางเข้าในสวีเดน — ยังไม่เปิดเผย — สิ่งที่เห็นได้ คือ ตู้หลายร้านในหลายแคว้นร้อนขึ้นพร้อมกันในคืนเดียว ซึ่งชี้ว่าผู้โจมตีน่าจะสั่งงานตัวควบคุมจากระยะไกล ไม่ใช่อุปกรณ์เสียตามธรรมชาติ ความเป็นไปได้มี 2 แบบหลัก คือ หน้าจัดการตัวควบคุมที่เปิดสู่อินเทอร์เน็ตโดยตรงและยังใช้รหัสผ่านเริ่มต้น หรือช่องทางเชื่อมต่อของผู้ให้บริการดูแลระบบทำความเย็นถูกเจาะ ทั้งสองเป็นสมมติฐานจากเหตุในฝรั่งเศส ยังไม่ใช่ข้อเท็จจริงของเหตุนี้

บทเรียนจากฝรั่งเศส: สั่งให้ตู้ละลายน้ำแข็งค้างไว้ — ในเหตุที่ฝรั่งเศสเมื่อเดือนตุลาคม ผู้โจมตีเปลี่ยนค่าตั้งให้ตู้อยู่ในโหมดละลายน้ำแข็ง (defrost) ค้างไว้ โหมดนี้ปกติใช้กำจัดน้ำแข็งเกาะชั่วครู่ แต่ถ้าเปิดนานเกินไปอุณหภูมิจะไต่ขึ้นจนสินค้าเสีย วิธีนี้ได้ผลเพราะไม่ต้องทำลายอุปกรณ์ แค่ใช้ฟังก์ชันที่มีอยู่แล้วในทางที่ผิด หน่วยรับมือเหตุฉุกเฉินไซเบอร์ของฝรั่งเศส (CERT-FR) ยืนยันว่าตัวควบคุม Danfoss AK-SM และ AK-SC รวมถึงอุปกรณ์ Copeland xweb และ Dixell xweb ถูกเจาะในเหตุนั้น และเตือนไม่ให้เปิดหน้าจัดการสู่อินเทอร์เน็ตโดยตรง ข้อมูลนี้เป็นของเหตุในฝรั่งเศส ยังไม่ยืนยันว่าร้านในสวีเดนใช้อุปกรณ์เดียวกัน

รีเซ็ตอย่างเดียวไม่พอ — CERT-FR เตือนว่าการรีเซ็ตตัวควบคุมโดยไม่ปิดช่องทางที่เปิดสู่อินเทอร์เน็ตและไม่แก้จุดอ่อนต้นเหตุ ทำให้อุปกรณ์ถูกเจาะซ้ำได้ สินค้าที่เติมเข้ามาใหม่หลังระบบเย็นกลับมาจึงเสี่ยงเสียอีกรอบ

ผลกระทบ

กลุ่มที่โดนโดยตรง คือ ซูเปอร์มาร์เก็ต ICA หลายสาขาและ Coop อย่างน้อย 6 สาขาในสวีเดน ซึ่งเสียสินค้าแช่เย็นและแช่แข็งทั้งหมดในตู้ที่ถูกแทรกแซง บางสาขาต้องปิดชั่วคราว และต้องใช้แรงงานเคลียร์สินค้าและกู้ระบบ ความเสียหายรวมยังไม่มีตัวเลข เพราะจำนวนร้านทั้งหมดยังไม่ชัด

ในภาพกว้าง เหตุนี้เป็นอย่างน้อยครั้งที่ 3 ในรอบเดือนที่ระบบทำความเย็นถูกพูดถึงในฐานะเป้าโจมตี ต่อจากซูเปอร์มาร์เก็ตฝรั่งเศส และการสอบสวนตู้แช่แข็งในฐานทัพสหรัฐฯ (ดูข่าว 2026/10/357 ) แม้ยังไม่มีหลักฐานเชื่อมโยงกัน แต่แนวโน้มชี้ว่าอุปกรณ์ควบคุมทางกายภาพที่เปิดสู่อินเทอร์เน็ตถูกใช้สร้างความเสียหายจริงได้ง่าย ความเสี่ยงไม่ได้อยู่ที่ข้อมูลรั่ว แต่อยู่ที่สินค้าเสีย ร้านต้องปิด และในกรณีอาหารหรือยา อาจมีสินค้าที่เสื่อมคุณภาพหลุดถึงมือผู้บริโภคหากไม่มีใครสังเกตอุณหภูมิ

คำแนะนำ

  • ผู้ประกอบการค้าปลีกและผู้ดูแลระบบทำความเย็น — ทำทันที: ตรวจว่าหน้าจัดการตัวควบคุมตู้เย็น (เช่น Danfoss AK-SM/AK-SC, Copeland/Dixell xweb) เข้าถึงได้จากอินเทอร์เน็ตหรือไม่ ถ้าใช่ให้ถอดออกและเปลี่ยนเป็นการเข้าถึงผ่าน VPN หรือเครือข่ายที่ป้องกันแล้ว
  • ทำทันที: เปลี่ยนรหัสผ่านเริ่มต้นของตัวควบคุมทุกเครื่อง และประสานผู้ให้บริการระบบทำความเย็นก่อนตัดการเชื่อมต่อ เพื่อไม่ให้ระบบเฝ้าระวังหรือเงื่อนไขประกันขาดหาย
  • ตรวจว่าโดนแล้วหรือยัง: ตรวจค่าตั้งของตัวควบคุม โดยเฉพาะตารางละลายน้ำแข็งและค่าอุณหภูมิเป้าหมาย ว่าถูกเปลี่ยนจากค่าที่ผู้ให้บริการตั้งไว้หรือไม่
  • ถ้าโดนแล้ว: อย่าแค่รีเซ็ตแล้วเติมสินค้าใหม่ ให้ปิดช่องทางเข้าและอัปเดตเฟิร์มแวร์ก่อน แล้วจึงเติมสินค้า
  • ระยะยาว: ตั้งระบบแจ้งเตือนอุณหภูมิที่แยกจากตัวควบคุมหลัก เพื่อให้รู้ทันทีเมื่อตู้ร้อนผิดปกติ แม้ตัวควบคุมจะถูกยึด

แหล่งอ้างอิง