สรุปสั้น

องค์การตำรวจอาชญากรรมระหว่างประเทศ (INTERPOL) ประกาศผลปฏิบัติการ Serengeti III ซึ่งเป็นการปราบปรามอาชญากรรมไซเบอร์ร่วมกันของหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายจาก 21 ประเทศ ส่วนใหญ่อยู่ในแอฟริกา โดยมีสหรัฐอเมริการ่วมด้วย ปฏิบัติการดำเนินระหว่างวันที่ 29 มิถุนายนถึง 31 สิงหาคม 2569 จับกุมผู้ต้องสงสัยได้ 1,462 คน ทลายเครือข่ายอันตรายได้ 10,909 แห่ง และยึดคืนเงินผิดกฎหมายได้มากกว่า 105 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เจ้าหน้าที่ระบุตัวเหยื่อที่ถูกเครือข่ายเหล่านี้เล็งได้ 65,929 ราย และการสืบสวนทางการเงินโยงความเสียหายได้เกิน 385 ล้านดอลลาร์

ผลงานเด่นมีทั้งการทลายแก๊งฉ้อโกงข้ามชาติ 2 แก๊งในยูกันดาพร้อมจับชาวต่างชาติ 365 คนที่หลอกให้ลงทุนออนไลน์และหลอกเรื่องเงินบำนาญกับเหยื่อทั่วเอเชีย การทลายศูนย์ขุดคริปโตผิดกฎหมาย 2 แห่งในแองโกลา และการจับผู้ต้องสงสัยในไนจีเรียที่ทำฟิชชิงและ BEC ขนาดใหญ่ ปฏิบัติการนี้อาศัยข้อมูลข่าวกรองภัยคุกคามจากภาคเอกชนอย่าง Group-IB และ Team Cymru และต่อยอดจากสองรอบก่อนหน้าในปี 2567 และ 2568 ที่จับกุมรวมกันได้มากกว่า 2,000 คน

รายละเอียดข่าว

เว็บไซต์ The Hacker News รายงานเมื่อวันที่ 22 ตุลาคม 2569 ว่า INTERPOL ประกาศผลปฏิบัติการ Serengeti III ที่ทลายเครือข่ายอันตราย 10,909 แห่งและยึดคืนเงินผิดกฎหมายได้มากกว่า 105 ล้านดอลลาร์

INTERPOL ระบุในแถลงการณ์ว่า “เจ้าหน้าที่ระบุตัวเหยื่อที่ถูกเครือข่ายอาชญากรไซเบอร์เล็งได้ 65,929 ราย ซึ่งสะท้อนขนาดและความซับซ้อนของภัยดิจิทัลในปัจจุบัน การสืบสวนทางการเงินโยงกิจกรรมอาชญากรรมกับความเสียหายที่เกิน 385 ล้านดอลลาร์”

ประเทศที่ร่วมปฏิบัติการได้แก่ แองโกลา เบนิน แคเมอรูน คองโก โกตดิวัวร์ สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก เอสวาตินี กาบอง แกมเบีย กานา เคนยา โมซัมบิก ไนจีเรีย รวันดา เซเนกัล แอฟริกาใต้ แทนซาเนีย ยูกันดา สหรัฐอเมริกา แซมเบีย และซิมบับเว

บริษัท Group-IB ซึ่งเป็นหนึ่งในพันธมิตรภาคเอกชน ให้ข้อมูลข่าวกรองภัยคุกคามแก่ INTERPOL ทั้งชุดเครื่องมือฟิชชิง บอตเน็ต และทรัพยากรอันตรายอื่นที่โฮสต์ในแอฟริกาหรือใช้โจมตีภูมิภาคนี้ ส่วนนาย Jacomo Piccolini รองประธานฝ่าย Global Data Partnerships ของบริษัท Team Cymru ระบุว่า “อาชญากรทำงานไม่ได้หากไม่มีโครงสร้างพื้นฐาน พวกเขาต้องสร้าง เชื่อมต่อ และดูแลมัน และกิจกรรมเหล่านั้นสร้างโอกาสให้เราตามหาพวกเขาเจอ”

ผลการปฏิบัติการที่สำคัญ

  • ยูกันดา ทลายแก๊งฉ้อโกงข้ามชาติ 2 แก๊ง และจับชาวต่างชาติ 365 คนที่เชื่อมโยงกับการหลอกลงทุนออนไลน์และการหลอกเรื่องเงินบำนาญที่มีรูปแบบซับซ้อน ซึ่งเล็งเหยื่อทั่วเอเชีย
  • แองโกลา ทลายศูนย์ขุดคริปโตผิดกฎหมาย 2 แห่ง จับผู้ต้องสงสัย 9 คน ยึดเครื่องขุดคริปโต 2,000 เครื่อง และสถานีแปลงไฟฟ้าผิดกฎหมาย 6 แห่ง มูลค่ารวมกว่า 1 ล้านดอลลาร์
  • ไนจีเรีย จับผู้ต้องสงสัยที่ทำปฏิบัติการฟิชชิงและ BEC ขนาดใหญ่ ซึ่งเก็บข้อมูลรับรองซอฟต์แวร์และรวบรวมอีเมลได้ราว 2.1 ล้านที่อยู่
  • ไนจีเรีย จับผู้ต้องสงสัยอีกรายที่ทำแผนหลอกลงทุนระหว่างประเทศผ่านแอปแชต ซึ่งเคลื่อนย้ายเงินที่สงสัยว่าได้จากอาชญากรรมมากกว่า 2.4 ล้านดอลลาร์ โดยฟอกเงินส่วนใหญ่ผ่านธุรกรรมคริปโต
  • สาธารณรัฐคองโก จับผู้ต้องสงสัย 30 คนที่เชื่อมโยงกับปฏิบัติการอาชญากรรมไซเบอร์

นาย Neal Jetton ผู้อำนวยการฝ่ายอาชญากรรมไซเบอร์ของ INTERPOL ระบุว่า “เครือข่ายอาชญากรรมไซเบอร์ทำงานโดยไม่สนพรมแดน ใช้เทคโนโลยีเล็งเหยื่อในระดับที่ไม่เคยมีมาก่อน Serengeti III ตอกย้ำว่าแม้อาชญากรรมไซเบอร์จะไร้พรมแดนมากขึ้น ความร่วมมือระหว่างประเทศยังเป็นเครื่องมือที่ได้ผลที่สุดในการทลายเครือข่าย ยึดทรัพย์สิน และปกป้องชุมชน”

อัปเดต 28 ต.ค. 2569: สถิติเทียบปีก่อน บทบาทของ AI และรายละเอียดแก๊งในยูกันดา

อัปเดต 28 ต.ค. 2569: เว็บไซต์ Dark Reading รายงานเพิ่มเติมจากการสัมภาษณ์นาย Neal Jetton ผู้อำนวยการฝ่ายอาชญากรรมไซเบอร์ของ INTERPOL และนาย Jacomo Piccolini รองประธานฝ่ายพันธมิตรข้อมูลระดับโลกของบริษัท Team Cymru ซึ่งเติมข้อมูลหลายประเด็น

จำนวนจับกุมเพิ่มขึ้นทุกปี แต่ไม่ได้แปลว่าอาชญากรรมเพิ่ม — Serengeti รอบแรกในปี 2024 จับผู้ต้องสงสัย 1,006 คน Serengeti 2.0 ในปี 2025 จับ 1,209 คน และรอบนี้ 1,462 คน นาย Jetton ระบุว่าตัวเลขที่สูงขึ้นสะท้อนการบังคับใช้กฎหมายที่เข้มแข็งขึ้น ไม่ได้สะท้อนขนาดของอาชญากรรมที่เปลี่ยนไป และความสำเร็จควรวัดจากจำนวนเหยื่อที่ลดลงในระยะยาว ไม่ใช่จำนวนผู้ถูกจับในปฏิบัติการครั้งใดครั้งหนึ่ง ด้านนาย Piccolini ชี้ว่าความเปลี่ยนแปลงใหญ่ที่สุด คือ จังหวะเวลา ตั้งแต่ Serengeti 2.0 เป็นต้นมา เจ้าหน้าที่เข้าปฏิบัติการพร้อมข่าวกรองเรื่อง IP โดเมน และเซิร์ฟเวอร์สั่งการที่น่าสงสัยตั้งแต่ก่อนเริ่ม

แก๊งในยูกันดาเล็งผู้สูงอายุในเอเชีย — INTERPOL ระบุว่าแก๊งข้ามชาติ 2 แก๊งในยูกันดาใช้คอลเซ็นเตอร์แบบหมุนเวียน บทพูดสำเร็จรูป เว็บไซต์ปลอม และแพลตฟอร์มเทรดปลอม หลอกผู้สูงอายุในเอเชียให้ลงทุน นาย Jetton ระบุว่าชาวต่างชาติ 365 คนที่ถูกจับเกือบทั้งหมดเป็นพลเมืองของหลายประเทศในเอเชีย แต่ยังไม่ได้ระบุว่าเป็นประเทศใด

AI อยู่เบื้องหลังอาชญากรรมไซเบอร์ในแอฟริกากว่าครึ่ง — รายงาน African Cyberthreat Assessment Report 2026 ของ INTERPOL ซึ่งสำรวจประเทศสมาชิกในแอฟริกา 36 ประเทศ พบว่า 72% เคยพบศูนย์หลอกลวงที่อาชญากรเป็นผู้ดำเนินการ และคดีอาชญากรรมไซเบอร์กว่าครึ่งมีการใช้ AI โดย 8% ใช้บ่อยและ 47% ใช้เป็นครั้งคราว ตัวอย่างจากปฏิบัติการนี้ คือ แก๊ง BEC ในไนจีเรียที่ใช้อีเมล 2.1 ล้านที่อยู่ ใช้เอเจนต์ AI กวาดข้อมูลจาก LinkedIn และโซเชียลมีเดียเพื่อหาเป้าหมายมูลค่าสูง แล้วใช้ AI เลียนสำนวนการเขียนของผู้บริหาร เพื่อนร่วมงาน และซัพพลายเออร์ บางกรณีใช้ร่วมกับการโคลนเสียง วิดีโอ deepfake และแชตบอต นาย Jetton ยังระบุว่าคริปโตเคอร์เรนซีกลายเป็นช่องทางหลักในการเคลื่อนย้ายเงินจากการฉ้อโกงประเภทนี้

ทั้ง INTERPOL และ Team Cymru ระบุว่ายังมีการสืบสวนหลายคดีต่อเนื่องจากข้อมูลที่ยึดได้

ผลกระทบ

ตัวเลขของปฏิบัติการชี้ว่าแอฟริกาเป็นทั้งฐานของอาชญากรไซเบอร์และพื้นที่ที่มีเหยื่อจำนวนมาก แต่แก๊งที่ถูกจับในยูกันดาแสดงให้เห็นว่าเครือข่ายหลอกลงทุนข้ามชาติย้ายฐานไปยังประเทศที่มีการบังคับใช้กฎหมายอ่อนเพื่อเล็งเหยื่อในทวีปอื่น ซึ่งในกรณีนี้ คือ เอเชีย ต้นฉบับไม่ได้ระบุว่าเหยื่ออยู่ประเทศใดบ้างในเอเชีย หรือชาวต่างชาติ 365 คนมีสัญชาติใด

การที่ข้อมูลข่าวกรองจากภาคเอกชนเป็นหัวใจของปฏิบัติการ ทั้งข้อมูลชุดเครื่องมือฟิชชิง บอตเน็ต และโครงสร้างพื้นฐาน ยืนยันว่าการแชร์ข้อมูลภัยคุกคามระหว่างบริษัทความปลอดภัยกับหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายแปลเป็นผลการจับกุมได้จริง อย่างไรก็ตามตัวเลข “เครือข่ายอันตราย” 10,909 แห่งน่าจะนับรวมโครงสร้างพื้นฐานทางเทคนิคอย่างโดเมน เซิร์ฟเวอร์ และบอตเน็ต ไม่ใช่แก๊งอาชญากร 10,909 แก๊ง และโครงสร้างพื้นฐานลักษณะนี้มักถูกสร้างใหม่ได้เร็ว

คำแนะนำ

  • องค์กรที่ทำธุรกรรมกับคู่ค้าระหว่างประเทศ ยืนยันคำขอเปลี่ยนบัญชีรับเงินหรือการโอนเงินด่วนผ่านช่องทางที่สองทุกครั้ง เพื่อป้องกัน BEC
  • เตือนพนักงานและลูกค้าเรื่องการชักชวนลงทุนผ่านแอปแชตที่สัญญาผลตอบแทนสูง ซึ่งเป็นรูปแบบหลักของแก๊งที่ถูกจับครั้งนี้
  • ตรวจการใช้ไฟฟ้าและทรัพยากรประมวลผลที่ผิดปกติในศูนย์ข้อมูลและคลาวด์ เพื่อหาการขุดคริปโตที่ไม่ได้รับอนุญาต
  • ทีม threat intelligence ติดตามรายงานของ INTERPOL และพันธมิตรเพื่อนำ IoC ที่เผยแพร่ภายหลังเข้าระบบป้องกัน

แหล่งอ้างอิง