สรุปสั้น

ตำรวจเวียดนามออกคำเตือนกลโกงออนไลน์ 2 รูปแบบภายในสัปดาห์เดียว รูปแบบแรกมาจากฝ่ายความมั่นคงไซเบอร์ของตำรวจจังหวัดนิญบิ่ญ (Ninh Binh) เมื่อวันที่ 15 ตุลาคม 2569 ว่ามิจฉาชีพปลอมตัวเป็นพนักงานการไฟฟ้าหรือการประปา บางรายสวมเครื่องแบบและใช้บัตรพนักงานปลอม มาถึงหน้าบ้านพร้อมข้ออ้างตรวจระบบ เปลี่ยนเป็นใบแจ้งหนี้อิเล็กทรอนิกส์ อัปเดตข้อมูลสัญญา หรือคืนเงินค่าบริการ แล้วหลอกให้สแกน QR code หรือเปิดลิงก์เพื่อติดตั้งแอปปลอม เมื่อเหยื่อให้สิทธิ์ Accessibility อ่านข้อความ หรือควบคุมเครื่อง คนร้ายจะเข้าแอปธนาคารและ e-wallet เพื่อโอนเงิน และยึดบัญชี Zalo กับ Facebook ไปหลอกยืมเงินจากคนรู้จักต่อ

รูปแบบที่สองมาจากกรมความมั่นคงไซเบอร์ กระทรวงความมั่นคงสาธารณะ (Ministry of Public Security) เมื่อวันที่ 20 ตุลาคม 2569 เตือนเว็บไซต์ปลอมที่จดโดเมนด้วยตัวอักษรหน้าตาเหมือนของจริง เช่น ใช้อักษรกรีกแอลฟา (α) แทนตัว a ภาษาละติน และลอกแบบหน้าเว็บ โลโก้ และเนื้อหาของธนาคาร Vietcombank เพื่อหลอกให้กรอกรหัสผ่าน OTP และข้อมูลการชำระเงิน รูปแบบแรกตรงกับที่ศูนย์ ACSC ของไทยเพิ่งเตือนในสัปดาห์เดียวกัน (ดูโพสต์ 185) สะท้อนว่าแก๊งเดียวกันหรือชุดเครื่องมือเดียวกันอาจทำงานข้ามประเทศ

รายละเอียดข่าว

เว็บไซต์ CafeF รายงานเมื่อวันที่ 15 ตุลาคม 2569 ว่า ตำรวจนิญบิ่ญระบุสัญญาณเตือนของพนักงานปลอม ได้แก่ ปิดหน้า ปิดป้ายทะเบียนรถ เลี่ยงการตรวจบัตร ถามคำถามคลุมเครือ แล้วเร่งให้เจ้าของบ้านติดตั้งแอปหรือยื่นโทรศัพท์ให้ ภายใต้ข้ออ้างว่าเป็นการช่วยเหลือลูกค้า คนร้ายยังขอรหัสผ่าน OTP รหัสกู้คืน หรือการยืนยันการล็อกอิน โดยอ้างว่าเป็นการ “ผูกบัญชีชำระเงิน” หรือ “ยืนยันตัวตนลูกค้า” ข่าวไม่ได้ระบุจำนวนผู้เสียหายหรือมูลค่าความเสียหาย

ต่อมาเมื่อวันที่ 20 ตุลาคม 2569 CafeF รายงานคำเตือนของกรมความมั่นคงไซเบอร์ว่า “คลิกลิงก์น่าสงสัยเพียงครั้งเดียว” ก็อาจทำให้คนร้ายยึดบัญชีและเงินได้ ลิงก์ไปยังเว็บปลอมถูกกระจายผ่าน SMS อีเมล โซเชียลมีเดีย โฆษณาออนไลน์ และกลุ่มแชต พร้อมข้ออ้างเรื่องของขวัญ ยืนยันคำสั่งซื้อ อัปเดตบัญชี คืนเงิน หรือรายการเร่งด่วน

วิธีการโจมตี

กลโกงพนักงานสาธารณูปโภคปลอม — จุดต่างจากกรณีของไทยคือคนร้ายมาถึงหน้าบ้านจริง ทำให้เหยื่อเชื่อง่ายขึ้นมาก ขั้นตอนคือสร้างความน่าเชื่อถือด้วยเครื่องแบบและบัตรปลอม ให้สแกน QR code หรือเปิดลิงก์ติดตั้งแอปนอก Store แล้วขอสิทธิ์ Accessibility, อ่านข้อความ (เพื่อดัก OTP) และควบคุมอุปกรณ์ เมื่อได้สิทธิ์แล้วจึงเข้าแอปธนาคารโอนเงิน และยึดบัญชีแชตเพื่อใช้รายชื่อผู้ติดต่อของเหยื่อหลอกยืมเงินหรือส่งลิงก์อันตรายต่อเป็นลูกโซ่

โดเมนหน้าตาเหมือน (homograph / lookalike domain) — คนร้ายจดโดเมนที่ใช้อักขระ Unicode จากภาษาอื่นซึ่งแสดงผลเหมือนตัวอักษรละตินในฟอนต์ส่วนใหญ่ เช่น อักษรกรีก α แทน a ทำให้ชื่อโดเมนดูเหมือนของธนาคารจริงทุกตัวอักษร แล้วลอกแบบหน้าเว็บทั้งหมด ผู้ใช้ที่ดูแค่ชื่อเว็บผ่าน ๆ จึงแยกไม่ออก เทคนิคนี้ใช้ร่วมกับเครื่องหมายขีดแปลก ๆ หรือนามสกุลโดเมนที่ไม่ปกติด้วย

ผลกระทบ

ทั้งสองกลโกงเล็งผู้ใช้บริการธนาคารออนไลน์ทั่วไป และรูปแบบพนักงานสาธารณูปโภคปลอมเล็งผู้สูงอายุที่อยู่บ้านเป็นพิเศษ การยึดบัญชี Zalo ซึ่งเป็นแอปแชตหลักของเวียดนาม ทำให้ความเสียหายลามจากเหยื่อรายเดียวไปยังเครือข่ายคนรู้จัก

ในมุมภูมิภาค การที่ไทยและเวียดนามเตือนกลโกงพนักงานไฟฟ้า-ประปาที่ใช้แอปควบคุมเครื่องในสัปดาห์เดียวกัน บ่งชี้ว่าเป็นสูตรที่แพร่กระจายในอาเซียน และอาจมาจากแก๊งข้ามชาติที่ใช้ชุดมัลแวร์ Android เดียวกันแล้วปรับข้ออ้างให้เข้ากับแต่ละประเทศ ส่วนโดเมนหน้าตาเหมือนก็เป็นภัยที่ใช้ได้กับธนาคารทุกประเทศ ทั้งนี้ข่าวไม่ได้ระบุชื่อแอปหรือเชื่อมโยงกับแก๊งใดโดยตรง

คำแนะนำ

สำหรับประชาชน

  • ตรวจบัตรพนักงานหรือหนังสือแนะนำตัวของผู้ที่อ้างเป็นพนักงานสาธารณูปโภค และโทรยืนยันกับสายด่วนทางการของหน่วยงาน ไม่ยื่นโทรศัพท์ที่ปลดล็อกแล้วให้คนแปลกหน้า
  • ไม่สแกน QR code หรือติดตั้งแอปจากลิงก์ที่ไม่รู้แหล่งที่มา ดาวน์โหลดจาก Google Play หรือ App Store เท่านั้นและตรวจชื่อผู้พัฒนา
  • ไม่ให้สิทธิ์ Accessibility อ่านข้อความ หรือควบคุมเครื่องกับแอปที่ไม่รู้จัก
  • เข้าเว็บธนาคารด้วยการพิมพ์ที่อยู่เองหรือใช้แอปทางการ ไม่คลิกลิงก์ในข้อความ
  • หากติดตั้งแอปน่าสงสัยไปแล้ว ให้ตัดอินเทอร์เน็ตหรือปิดเครื่อง แล้วใช้อุปกรณ์อื่นแจ้งธนาคารระงับบัญชี

สำหรับองค์กร

  • ธนาคารควรจดโดเมนที่หน้าตาคล้ายกันไว้ป้องกัน และเฝ้าระวังโดเมน IDN/punycode ที่เลียนแบบชื่อแบรนด์
  • ผู้ดูแลระบบอีเมลและพร็อกซีควรแสดงโดเมน IDN เป็น punycode หรือบล็อกโดเมนที่ผสมอักขระหลายภาษา

แหล่งอ้างอิง